ارث بردن نوه از مادر بزرگ و پدر بزرگ

نحوه ی ارث بردن نوه از مادر بزرگ و پدر بزرگ

شما می‌توانید با به اشتراک گذاشتن دیدگاه و تجربیات خود در انتهای مقاله به گفتمان آنلاین با کارشناسان وینداد و دیگر کاربران بپردازید.

آنچه در این مقاله می آموزیم

در قوانین ما از طرق مختلفی انتقال مالکیت صورت می گیرد؛ شایع ترین آن انعقاد قرارداد های دوطرفه و معوض از قبیل بیع، صلح و… می باشد اما گاها این انتقال مالکیت بلاعوض یعنی بدون دریافت وجه یا مال از طرف دیگر می باشد مواردی از قبیل وقف، هبه و ارث

موضوعی که مقصود ما از این نوشتار می باشد؛ انتقال مالکیت بلاعوض به طریقه ارث می باشد. مبحث ارث از گستردگی ها، ضوابط و قواعد مختلفی برخوردار می باشد که می بایست به صورت موردی به آن پرداخت شود.

وکیل پایه یک دادگستریدر این نوشتار قصد داریم به نحوه ی ارث بردن نوه از مادربزرگ و پدربزرگ خود بپردازیم.

طبقات ارث، بحث ابتدایی ارث

همانطور که بیان شد، ارث دارای ضوابط و قواعدی می باشد که اصطلاحا به طبقات ارث معروف است.

در این طبقات افراد بر اساس اولویت از شخص متوفی (فوت شده) ارث می برند. این اولویت به گونه ای است که افرادی که در طبقه اول هستند مانع ارث بردن طبقات دوم و سوم می شوند و در صورتی در طبقه اول شخصی نباشد طبقه دوم ارث خواهد برد و الی آخر…

اما جزئیات این طبقات عبارتست از:

  1. طبقه اول: درجه اول؛ پدر و مادر و فرزندان درجه دوم؛ نوه ها و نتیجه ها
  2. طبقه دوم: درجه اول؛ پدربزرگ مادربزرگ، برادر و خواهر متوفی درجه دوم؛ فرزندان برادر و خواهر متوفی
  3. طبقه سوم: درجه اول؛ عمه ها، عموها، دایی ها و خاله ها درجه دوم؛ فرزندان آنها

ذکر این نکته ضروری است که در صورت وجود درجه اول در هریک از طبقات مربوطه، مانع ارث بردن درجه دوم از آن طبقه خواهد شد.

طبقات ارث

ارث بری نوه از پدر بزرگ و مادربزرگ

پس از آنکه با طبقات و درجات ارث آشنا شدیم، قصد داریم به حالات مختلفی که نوه از اموال پدر یا مادر بزرگ خود ارث می برد بپردازیم.

همانطور که متوجه شدیم و بدان هم اشاره شد در صورتی که اشخاصی در طبقه اول وجود داشته باشند مانع ارث بردن نفرات در طبقات بعدی خواهند شد، پس اگر پدر بزرگ و مادر بزرگ دارای فرزندی باشند اعم از پسر یا دختر، همه ی ترکه (اموال به جای مانده از شخص فوت شده را می گویند) به فرزند یا فرزندان به جای مانده خواهد رسید و چیزی عاید نوه یا نوه ها نخواهد شد.

این موضوع امری کاملا بدیهی است که البته اغلب از آن آگاهی دارند، اما سوالی که در این خصوص مطرح می شود و در جامعه نیز بسیاری از این موارد مشاهده شده است.

  • اگر شخصی پدر خود را زودتر از پدر بزرگ خود از دست داده باشد در صورتی که اموال پدر بزرگ تقسیم شود چیزی نسیب نوه خواهد شد؟

در این خصوص قانون مدنی بیان داشته است که؛ شرط وراثت زنده بودن در حین فوت مورث (شخص فوت شده) می باشد.


بیشتر بخوانید: بهترین وکیل ارث در تهران کیست و چه ویژگی هایی دارد


یعنی در صورتی شخص از متوفی ارث می برد که در حین فوت او زنده باشد. حال با بیان این ماده قانونی متوجه می شویم که در مثال فوق؛ اگر پدربزرگ دارای فرزندان دیگری، که در حین فوت او زنده باشند داشته باشد نوه چه به تنهایی و چه به عنوان سهم پدر فوت شده خود  سهمی از اموال پدربزرگ نخواهد داشت.

اما اگر پدر بزرگ دارای فرزندی در حین فوت نباشد ولی دارای برادر یا خواهری یا فرزندان برادر و خواهر باشد، نوه بدون توجه به سهم پدر فوت شده خود، به تنهایی مالک تمام اموال پدربزرگ خواهد شد.

ارث بری نوه از پدر بزرگ

چگونه نوه ارث می برد؟

سوالی دیگری که در این باره و در مثال بیان شده مطرح می شود؛ در صورتی که پدربزرگی فوت کند، فرزندان وی نیز پیش از او فوت نموده باشند و دارای نوه از فرزندان فوت شده ی خود باشد در این صورت تقسیم اموال بین نوه ها به چه صورت خواهد بود؟

قانون مدنی در ماده ۹۱۱ با پیش بینی وضع موجود بیان داشته است که:

چگونه نوه ارث می برد؟تقسیم ارث بین اولاد اولاد (منظور نوه) بر حسب (بر اساس) نسل به عمل می آید یعنی هر نسل حصه (سهم) کسی را می برد که به توسط او به میت می رسد بنابراین اولاد پسر دو برابر ‌اولاد دختر می برند.

در تقسیم بین افراد یک نسل پسر دو برابر دختر می برد.

یعنی نوه های فرزند پسر دو برابر نوه های فرزند دختر ارث خواهند برد.

نوه خواندگی و ارث

اگرچه فرزندخوانده از حقوقی چون حضانت، ولایت، انفاق بهره مند می باشد ولی برای ارث بردن مطابق با قانون و شرع ما، وجود رابطه ی خونی با فرزندان شرط توارث می باشد.

همچنین اگر فرزند خوانده نیز فوت نماید، پدر و مادر او، که وی را به سرپرستی قبول نمودند از او ارث نخواهند برد.


بیشتر بخوانید: مدارک و هزینه دعاوی ارث و میراث


البته می توان پیش از فوت برای فرزندخوانده و یا حتی نوه خوانده سهمی را در نظر گرفت چرا که مطابق با قانون و شرع وصیت متوفی تا یک سوم اموال وی صحیح بوده و مازاد بر آن با توافق وراث صحیح خواهد بود.

جدای از این مورد اخیرا با سختگیری هایی که بهزیستی در اعطای فرزند به اشخاص می نماید، تعهد محضری مبنی بر اینکه یک سوم اموال بعد از فوت هر دو والدین هم زن وهم مرد به کودک تعلق بگیرد صورت می گیرد که تا حدودی حقوق فرزندخوانده تامین می شود.

نوه خواندگی و ارث

محرومیت از ارث 

محرومیت از ارث گاهی جنبه قانونی دارد، به طور مثال اگر شخصی پدر یا مادر خود را به قتل برساند از آنها ارث نخواهد برد یا فرزند حاصل از زنا از پدر و مادر و اقوام آنها ارث نخواهد برد.

اما محرومیت از ارث توسط متوفی پیش از فوت او حتی اگر در وصیت نامه وی قید شود فاقد وجاهت قانونی می باشد.

باید بیان داشت که حتی اگر متوفی تمامی اموال خود را به گونه ای وصیت کند تا به ورثه ی مغضوب چیزی نرسد باز هم وصیت انجام شده صحیح نمی باشد زیرا همانطور که بیان شد، هر شخصی می تواند نسبت به یک سوم اموال خود وصیت نماید و مازاد آن نیاز به قبول و تائید ورثه می باشد.

نتیجه گیری

در پایان و به عنوان نتیجه گیری کلی از آنچه که بیان شده؛ برای نحوه ی ارث بردن اشخاص از شخص فوت شده می بایست به طبقات ارث توجه شود. البته این امر دارای استثناعاتی از قبیل فرزند خواندگی، ولادت حاصل از زنا و… می باشد.

همچنین این موضوع را هم نیز باید مدنظر قرار داد که؛ شرط ارث بردن از متوفی، حیات و زنده بودن در حین فوت متوفی می باشد.

سوالات رایج

آیا نوه ارث می برد؟

درست است که نوه جز وراث طبقه اول است اما در درجه دوم می باشد و تا وقتی فرزندی وجود داشته باشد نوه ارث نخواهد برد مگر اینکه همه ی فرزندان فوت شده باشند.

اگر تاریخ فوت پدر و پسری نامشخص باشد و معلوم نباشد که کدامیک زودتر از دیگری فوت نموده است آیا نوه پسری از پدربزرگ ارث خواهد برد؟

در این صورت هیچکدام نه پسر و نه پدربزرگ از یکدیگر ارث نخواهند برد مگر فوت به موجب غرق شدن یا حوادث رانندگی، سقوط هواپیما و مواردی از این قبیل باشد.

آیا فرزندان ناتنی در میزان سهم الارث با یکدیگر تفاوتی دارند؟

تنی یا ناتنی بودن تاثیر در میزان سهم الارث ندارد، در صورتی که هر دو از یک جنس باشد (هردو پسر یا هردو دختر)

اگر نوه پیش از فوت پدر بزرگ فوت نماید آیا از اموال پدربزرگ سهمی به بازماندگان نوه تعلق خواهد گرفت؟

خیر زیرا به طور کلی شرط وراثت زنده بودن در حین فوت متوفی می باشد

19 پاسخ

  1. سلام.
    پدر من زودتر از پدربزرگم فوت کردن. ایشون قیم ما شدن و حتی با دیه پدرم رفتن حج تمتع. در وصیتنامه شون به تحریک فرزندان، گفتن ما از ارث محروم باشیم. میشه ازشون ارث بگیریم؟ پدرم در ساخت خونه پدربزرگم بهشون کمک کرده و قرار شده پدربزرگم به پدرم یه واحد بدن که ندادن. چطور میشه یه چیزی رو به دست آورد و زنده کرد؟

    1. سلام: خیر پدرتان ارث نمی برد و شما هم ارث نمی برید.

  2. سلام خسته نباشی.
    آیا نوه بعد از انحصار وارثت توسط عمه ها وعموها. سهمی دارد درصورتی که پدرش قبل انحصار وراثت وبعد پدربزرگ کمادربزرگ (متوفی )فوت کند؟

    1. سلام:بله اگر بعد از فوت پدرش فوت نماید بله نوه ارث می برد.

  3. با سلام و تشکر از راهنمایی
    سوال بدین صورت می‌باشد مادر بزرگی فوت نموده و فرزندی هم ندارد ارثیه این شخص متعلق به نوه هایی که مادرشان قبل از مادر بزرگ فوت کرده شامل میگردد یا خواهر برادارن مادر بزرگ

  4. با عرض سلام و خسته نباشید.اگر دختر قبل از پدرش فوت کند.و پدرش وصیت کند که قطعه زمینی به فرزندان دخترش برسد.و فرزندان دو دختر و دو پسر باشند .این زمین به ظهور مساوی بین آنها تقسیم می‌شود؟ یا اینکه پسران دو سهم و دختران یک سهم؟

    1. سلام: با وصیت این مال به پدرتون تعلق دارد و جز دارایی پدرتان خواهد بود و باساس سهم دو به یک بین خواهر و برادر تقسیم خواهد شد.

  5. فردی ۵ دختر و ۲ پسر و یک همسر (همسر دوم) دارد، همسر اول قبلا فوت شده است. و همه فرزندان از همسر اول هستند.
    ۲ پسر وی قبل از پدر فوت می کند
    از هر ۲ پسر فوت شده، دارای فرزندی دختر و پسر است.. در واقع کلیه ارث، به طبقه اناث میرسد.
    در این شرایط، آیا نوه پسری از پدر بزرگ ارث میبرد؟

    1. سلام: با وجود اینکه پسر ارث نمی برد به تبع اولی نوه نیز ارثی نمیبرد.

  6. با سلام
    ضمن تشکر از پاسخ بموقع سوال بالا (فردی ۵ تا دختر و ۲ پسر و یک همسر دارد…)
    بنده موردی را سراغ دارم که پدر نوه، قبل از پدر بزرگ فوت می کند و اسم نوه در لیست گواهی حصروراثت وجود دارد.
    این موضوع برای بنده نیز سؤال بود که در این حالت، چرا نوه ارث نمی برد؟
    سوالی در ذهنم می آید که:
    آیا در تاریخ فوت فرزند (پدر نوه) دستکاری صورت گرفته است؟
    و یک سوال دیگر:
    سایر وراث، آیا در صورت رضایت شان، میتوانند اسامی نوه ها (برادرزاده شان) را در لیست گواهی حصر وراثت بیاورند؟
    و یا اینکه درج نام نوه ها در لیست گواهی حصروراثت آیا بمنزله ی وارث پدر بزرگ محسوب میشود؟
    بنظر بنده، وراث میتوانند پس از تقسیم ترکه، به هر میزان از که دلشان بخواهد از مال خود به برادرزاده شان (نوه های مورد نظر) ببخشند.
    درست است جناب آقای استاد بهزاد زینالی؟
    با تشکر مجدد

    1. سلام: شخص ورثه زمانی مستحق ارث است که بعد از متوفی فوت نماید چون زنده از از مرده ارث میبرد نه نه مرده از زنده .

  7. باسلام. پدربزرگم تنها یک فرزندپسرداشته.که پدرمن بوده وچندسال قبل فوت کرده.وفرزنددیگریم ندارد. حالا بعداز دنیارفتن پدربزرگم . نوه ها که من ودوخواهرم هستیم سهم ارث از پدربزرگم‌ میبریم.

    1. سلام: شما به میزان سهم خودتان ارث می برید کل ارث نصف می شود.

  8. درود بر شما سپاس از سایت بسیار خوبتان
    پدر در سالهای گذشته فوت می کند انحصار وراث می شود و ۲ دختر و ۳ پسر به عنوان ورثه معرفی می شود
    ماترک تعدادی زمین زراعی و زمین با کاربری مسکونی به جا می ماند
    تقسیم ترکه صورت نمی گرد تا اینکه یکی از دختران فوت می کند
    حال فرزندان دختر که اولاد اولاد تلقی می گردد
    دختر و پسر از چه چیزی و به چه مقدار سهم می برند
    با سپاس

  9. شخصی فوت کرده و سه تا پسر سه تا دختر هم دارد
    فررند دختر او فوت شده دارای سه پسر و یک دختر میباشد و باز هم دختر فوت شده دارای چهار پسر و سه دختر میباشد آیا در این سه مرحله حق زن نصف مرد خواهد بود؟یعنی از شاخه اول که فررند متوفی است نصف میشود از شاخه بعدی ام که نوه فوت شده دختر است نصف میشود و شاخه آخر که نتیجه هم دختر است باز هم نصف میشود سهم زن؟؟

    1. سلام: پسر دو برابر دختر ارث می برد و در صورت فوت ورثه وراث اون شخص به میزان سهم خودشان ارث می برد.

مقالات دیگر

6 مارس 2024

با ما در ارتباط باشید